O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan fan arbobi,
Rossiya Federatsiyasi ta’lim akademiyasining xorijiy a’zosi,
Filologiya fanlari doktori,
Professor Mazluma Asqarova

Ustozni inson ruhiyatining me’mori deyishadi. Darhaqiqat, ustoz shogird uchun dur-u bebaho, o’zining ilm nuridan bahra etadigan bebaho zotdir. Ana shunday ustozlarimizdan biri, atoqli olima, fan arbobi Mazlumaxonim Asqarovadir.

Mevali daraxt o’ziga ishongani uchun yonida nihol o’sib chiqsa, quvonadi,Ustozimni mevali daraxtga o’xshataman.Olima shu kunga qadar o’nga yaqin doktorlik va o’ttizdan ortiq nomzodlik dissertatsiyalariga rahbarlik qildi. Mazluma Asqarovaning shogirdlari hozirgi kunda Respublikamizning barcha oliy o’quv yurtlarida samarali mehnat qilmoqdalar.Ustoz ilmiy va ilmiy pedagogic kadrlar tayyorlash ishiga doim jiddiy e’tibor berib kelgan.

Mazluma Asqarovani til ilmining malikasi deyishadi. Ular o’zbek tili ilmini olamga yoyilishida katta hissa qo’shgan ulug’ tilshunosdir. E’tibor bering: Leningradda(1961), Bishkekda(1962), Moskvada(1964), Ufada(1966), Olmaotada(1963,!983) o’tkazilgan ilmiy anjumanlarda qilgan ma’ruzalari turkiy tillar sintaksisining muhim va munozarali masalalariga bag’ishlangan.Yuqoridagilardan ko’rinib turibdiki, opa faqat o’zbek tili sintaksisi muammolari masalasini o’rganish bilan cheklanib qolmagan.

Mazluma Asqarovani hayot yo’llariga nazar tashlaydigan bo’lsak, ular 1924 yilning noyabr oyida Toshkentda tug’ildi. Pushkin nomidagi 32-o’rta maktabda o’qidi. 1937 yilda Toshkent shahar 1- pedagogika bilim yurtiga, 1940 yilda Nizomiy nomidagi Toshkent Davlat pedagogika institutining o’zbek tili va adabiyoti fakultetiga qabul qilindi. O’qish yillari II jahon urushi yillari davriga to’g’ri kelib, Mazluma Asqarova shu institutning tayyorlov bo’limlarida, Narimonov nomidagi 15- o’rta maktabda o’zbek tili va adabiyoti fanlaridan dars berdi. U 1944 yilda pedagogika institutini imtiyozli diplom bilan tugatib, o’zbek tilshunosligi bo’yicha aspiranturaga qabul qilindi.Tahsil tugagach, M. Asqarova 1948 yildan Nizomiy nomidagi Toshkent Davlat pedagogika institutining O’zbek tilshunosligi kafedrasida o’qituvchi bo’lib ishlay boshladi.

Bo’lajak olima 1951 yilda nomzodlik dissertatsiyasini, 1963 yilda esa doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi.Professor Mazluma Asqarova 1964 yildan hozirgacha Ozbek tilshunosligi kafedrasini boshqarib kelmoqda.

Mazluma Asqarovaning 1968 yildan keyingi faoliyati ancha samarali bo’ldi.Uning ishtirokida oily va o’rta ta’lim tizimi uchun yaratilgan darslik,dastur va metodik qo’llanmalarning aksariyati shu davrda yozilgan.Olima muallifligi yoki hammuallifligida yaratilgan «O’zbek tili» darsligi 1968 yildan hozirga qadar ta’limning barcha bosqichlarida foydalanib kelinmoqda. Ayniqsa opa yaratgan «O’zbek tili»darsligi (4-sinf uchun), «O’zbek tili»(7-8- sinflar uchun), «Ozbek tili» pedagogika bilim yurtlari uchun darsliklari har taraflama mukammalligi, didaktika talablarga javob berishi bilan ajralib turardi.

Professor Mazluma Asqarovaning ilmiy faoliyatida qo’shma gap sintaksisini, ayniqsa ergashgan qo’shma gap muammolarini tadqiq etish alohida o’rin tutadi. Olima bu sohada yarim asrdan buyon ilmiy izlanishlar olib bormoqda va bir qator monografiya, risola hamda ilmiy maqolalar yaratdi. «Bog’lovchisiz bog’langan qo’shma gaplar» (1955), «Sabab va maqsad ergash gapli qo’shma gaplar» (1957), «Aniqlovchi ergash gaplar» (1959), «Hozirgi zamon o’zbek tilida qo’shma gaplar» (1960), «Ergashgan qo’shma gaplarning sintaktik sinonimiyasi» (1963), «Hozirgi o’zbek tilida ergashish formalari va ergash gaplar» (1966), «Qo’shma gapning ko’chirma gap turi haqida» (1981) kabi ilmiy asarlari ana shu zahmatlarning mahsuli sifatida yuzaga keldi.

Professor Mazluma Asqarovaning dunyo turkologiyasiga qo’shgan hissasini atoqli olimlar e’tirof etishgan. Jumladan, E.I. Ubryatova (Moskva) «M.A. Asqarova dunyo turkologiyasining oltin fondidan o’rin oladigan tadqiqot yaratgan» ,- degan edi. «Hozirgi o’zbek tilida ergashish formalari va ergash gaplar» (1966) monografiyasining AQSh dagi Garvard Universiteti kutubxonasida saqlanayotganligi, shetsiyalik, turkiyalik va yaponiyalik qator turkshunos- tilshunoslarning M.Asqarova ijodiga qiziqish bilan qarab kelayotganligi ham professor E.I.Ubryatovaning o’zbek olimasi faoliyatini juda to’g’ri baholaganlidan guvohlik beradi.

Opaning darslari bo’ladigan kunlar biz, talabalar uchun katta bayramdek. Gap faqat ma’ruzalarning qiziqarli o’qilishi, mazmunan muhimligidagina emas, ustozning ajoyib insonligi, odamlarni onangrabodek o’z ta’sir doirasiga tortish qobiliyatida, uning doim kulib turuvchi ko’zlarida, hozirjavobligida, zukkoligidadir.

Professor Mazluma Asqarovaning xizmatlari Hukumatimiz tomonidan munosib taqdirlangan.Ular O’zbekiston Oliy Soveti Prezidiumining(1965, 1985), O’zbekiston Xalq maorifi Vazirligining(1972, 1974, 1975, 1984) Faxriy yorliqlari bilan mukofotlangan. Shuningdek, M. Asqarova O’zbekiston Xalq maorifi a’lochisi nishoni(1974), «Hurmat belgisi» ordeni (1978), «Mustaqillik esdalik nishoni»(1992) hamda «Shuhrat»(1994) medali bilan taqdirlangan.

Bugungi kunda zahmatkash olima M.Asqarova talabalarga yuksak darajada ma’ruzalar o’qish bilan birga, magistr,aspirant va doktorantlarga ilmiy rahnamolik ham qilib kelmoqda,yangi darsliklar hamda qo’llanmalar yaratish ustida ishlamoqda.

Fan sohasidagi bunday beqiyos yutuqlar, el orasidagi ,olimlar safidagi bunday ulkan obro’-e’tibor sababini o’ylaganda, men buni Mazluma opaning mehnatsevarligidan, ularning tabiatiga singib ketgan zahmatkashligidan topdim. Ustozim bir hafta, bir kungina emas, bir soat ham o’z fanlarisiz yashamaydilar. Ular har bir so’z, gapni tahlil qilib mushohada yuritadilar.Mazluma opa ona tilim deb, talabam – shogirdim deb yashaydigan fidokor insondirlar, ana shuni ular baxt deb biladilar.

Bu kun ustozimizga:

Baxtingiz boqiy bo’lsin. Umringizga, sog’lig’ingizga, ijodingizga baraka tilaymiz, mo’tabar ustozimiz Mazluma opa, - deymiz.